فدراسیون جهانی فوتبال با هدف پر کردن شکاف دانشی درباره نیازهای ویژه ورزشکاران بانو، پروژهای تازه در حوزه سلامت و عملکرد بانوان راهاندازی کرد؛ ابتکاری که با رشد شتابان فوتبال در این حوزه، بر پژوهش، آموزش و اصلاح رویکردهای رایج تمرینی تکیه دارد.
به گزارش روابط عمومی کمیته ملی المپیک و به نقل از آسوشیتدپرس، گسترش فوتبال بانوان در سالهای اخیر، همزمان ضرورت توجه دقیقتر به الزامات جسمانی، پزشکی و عملکردی بازیکنان خانم را نیز برجسته کرده است. با وجود این، بخش قابل توجهی از ساختارهای تمرینی و حتی بسیاری از الگوهای علمی مورد استفاده در ورزش حرفهای، همچنان بر دادههایی استوارند که عمدتاً از مطالعات انجامشده بر مردان به دست آمدهاند.
در چنین شرایطی، ورود نهاد ادارهکننده فوتبال جهان به این حوزه را میتوان پاسخی مستقیم به یکی از خلأهای مهم و مزمن ورزش زنان دانست. فدراسیون جهانی فوتبال روز دوشنبه پروژه سلامت و عملکرد بانوان را با هدف جبران کمبود اطلاعات و پژوهشهای تخصصی درباره نیازهای خاص ورزشکاران خانم معرفی کرد. این طرح در قالب مجموعهای از ماژولهای برخط طراحی شده و قرار است پژوهشهای داوریشده، دادههای علمی و دانش تخصصی مربوط به ۱۳ محور اثرگذار بر ورزشکاران خانم را در اختیار مخاطبان قرار دهد.
دامنه این موضوعات از بارداری و باروری تا تغذیه، بازتوانی و بازیابی جسمانی را شامل میشود؛ حوزههایی که نقش تعیینکنندهای در کیفیت تمرین، سلامت حرفهای و تداوم حضور ورزشکاران زن در میادین دارند. فیفا با استناد به دادههای موجود اعلام کرده است که تنها ۶ درصد از پژوهشهای علوم ورزشی بهطور اختصاصی بر بانوان تمرکز دارد. همین شکاف آماری سبب شده است که در بسیاری از موارد، بانوان بر پایه روشها و مدلهایی تمرین کنند که اساساً برای بدن مردان طراحی شدهاند. این مسئله نهتنها میتواند بر کیفیت عملکرد اثر بگذارد، بلکه در سطوحی عمیقتر، بر سلامت، پیشگیری از آسیبدیدگی و حتی برنامهریزی حرفهای ورزشکاران خانم نیز سایه میاندازد. از این منظر، پروژه جدید فیفا تلاشی است برای نزدیک کردن نظام تصمیمگیری در فوتبال بانوان به واقعیتهای علمی مرتبط با بدن و شرایط زیستی آنها. دامنه مخاطبان این پروژه نیز فراتر از خود بازیکنان تعریف شده است. بر اساس آنچه فیفا اعلام کرده، مربیان، مدیران، کارکنان تیمها، لیگها و فدراسیونها در سطوح مختلف نیز در زمره مخاطبان این برنامه قرار دارند.
این نهاد میکوشد با ارتقای سطح آگاهی در بدنه مدیریتی و فنی فوتبال، رویکردی فراگیرتر نسبت به سلامت زنان ایجاد کند؛ رویکردی که تنها به ارائه دادههای پزشکی محدود نباشد، بلکه به تغییر زبان رایج، کاهش سوءبرداشتها و شکستن تابوهای مرتبط با سلامت بانوان نیز بینجامد. سارای بارمن، مدیر ارشد فوتبال بانوان در فیفا، در توضیح اهداف این طرح تأکید کرده است که این نهاد در پی آن است که سلامت، رفاه و عملکرد هر فوتبالیست خانم را بهینه کند و دانش مربوط به زنان و دختران در فوتبال را در همه سطوح بازی ارتقا دهد. به گفته او، مجموعه فعالان فوتبال میتوانند بسیار بیشتر از گذشته برای حمایت از جمعیت رو به رشد بازیکنان خانم اقدام کنند و شرایطی فراهم آورند که این ورزشکاران متناسب با نیازهای ویژه خود آموزش ببینند، حمایت شوند و مورد درک دقیقتری قرار گیرند. پروژه تازه فیفا در امتداد یک برنامه آزمایشی شکل گرفته که پیش از جام جهانی فوتبال زنان ۲۰۲۳ اجرا شده بود؛ برنامهای که در آن، دورههای تمرینی تخصصی ویژه بانوان مورد استفاده قرار گرفت.
اکنون فیفا تلاش دارد همان تجربه اولیه را به سازوکاری منسجمتر و گستردهتر تبدیل کند؛ سازوکاری که اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند در سالهای آینده به یکی از پایههای مهم توسعه علمی و حرفهای فوتبال بانوان در جهان بدل شود.